در این پژوهش خزه Tortula ruralis L. با نام جدید Syntrichia ruralis متعلق به تیره Pottiaceae در دو مرحله اسپوروفیتی و گامتوفیتی در دو فصل رویشی بهار و پاییز جمع آوری و مورد بررسی قرار گرفت. نمونه مورد نظر ابتدا از لحاظ شکل کلی گامتوفیت خزه (خزنده، قاﺋﻢ) ویژگی های برگ نما (شکل و رنگ پهنک) وضعیت تار (صاف یا پیچیده، رنگ) شکل هاگدان، کلاهک، آرایش دندانه های پریستومی و هاگ مورد بررسی و پس از تایید گونه با استفاده از استریو میکروسکوپ، میکروسکوپ نوری و الکترونی از بخش های مختلف آن برای مطالعات بعدی استفاده گردید. ریخت شناسی و ساختار تشریحی آن به کمک برش های دستی و میکروتومی با استفاده از روش های متداول سلول - بافت شناختی بررسی گردید. برش عرضی دستی از برگ نما و برش عرضی میکروتومی از برگ نما، ساقه نما، کپسول و برش طولی میکروتومی از ساقه نما صورت گرفت. در برش عرضی برگ نمای خزه ساده و مرکب از یک لایه سلول است که در وسط برگ به صورت رگبرگ تراکم بیشتری دارد. در برش طولی میکروتومی از ساقه نما سلول راسی قابل تشخیص می باشد که بیانگر قدرت تکثیر خزه در ایجاد گامتوفیت برگ نمادار می باشد. در برش عرضی ساقه نما در خزه ها دارای سلول های پوستی و سلول هایی با دیواره های ضخیم به نام نوارها یا باندهای استروئیدی که به منظور حمایت ساختاری تمایز یافته اند هستند. در برش عرضی هاگدان تک لایه است و داخل آن تعداد زیادی هاگ وجود دارد.

گیاه دارویی دم اسب (جنس Equisetum L.) تنها جنس زنده تیره Equisetaceae مشتمل بر 8 گونه در کشور ایران می باشد. بین گونه های E.arvense L.، E.pratense Ehrh، همچنین دو گونه E.fluviatile و E.palustre شباهت های ریخت شناسی بالایی از نظر ویژگی های ساقه و سنبله هاگزا دیده می شود که شناسایی آن ها را با مشکل مواجه می سازد. در تحقیق حاضر، ویژگی های تشریحی ساقه شامل شکل و قطر مقطع عرضی ساقه و انشعابات آن، تعداد دستجات آوندی و تعداد برجستگی های ساقه در گونه های مذکور مقایسه شدند.نتایج نشان داد که، مقطع عرضی انشعاب در E. arvense L. چهار وجهی و در E. pratense Ehrh. سه وجهی می باشد. بیش ترین تعداد دستجات آوندی مربوط به گونه E. hyemale L. و کم ترین آن در E. arvense L مشاهده شد. همچنین تعداد بازوها در مقطع عرضی انشعاب E. palustre L. بیش تر از E. fluviatile L. است.

ساختار بافتی پریکارپ در تیره پسته (Anacardiaceae) از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و دارای ارزش تاکسونومیکی در این تبره می باشد. در این تحقیق مطالعه تشریحی پریکارپ گونه Rush coriaria که تنها گونه خودروی جنس Rhus در ایران است نشان داد که پریکارپ R. Coriaria متشکل از اگزوکارپ (Sarcocarp) و اندوکارپ چند لایه ای اسکلرانشیمی می باشد. نتایج به دست آمده، شباهت های نزدیک این گونه را با سایر گونه های جنس Rhus و جنس های دیگر از تیره پسته تأیید می کند.

زمینه مطالعه: تیروئید از جمله غدد درون ریزی است که بر بسیاری از اندام های بدن تاثیر گذاشته و در متابولیسم بدن حیوانات نقش مهمی ایفا می کند. با این حال، پژوهش های انجام شده در ایران در مورد خصوصیات آناتومیکی و بافت شناسی این غده در شتر اندک است.هدف: هدف از انجام این مطالعه، بررسی ساختار تشریحی و بافت شناسی غده تیروئید در شتر یک کوهانه بود.روش کار: در این مطالعه که بر روی 40 نفر شتر 10-6 ساله (20 نفر شتر نر و 20 نفر شتر ماده) صورت گرفت، ساختار تشریحی غده تیروئید از نظر خصوصیات مرفولوژیکی و توپوگرافی و همچنین ساختار بافت شناسی، پس از تهیه مقطع و رنگ آمیزی های هماتوکسیلین و ائوزین، ورهوف و تولوئیدین بلو با استفاده از میکروسکوپ نوری مورد بررسی قرار گرفت.نتایج: غده تیروئید شتر یک کوهانه در سطح جانبی نای قرار داشت و لوب راست آن جلو تر از لوب چپ و بلافاصله در سمت خلفی غضروف حنجره قرار گرفته بود.دو لوب توسط تنگه ای که در سطح شکمی نای قرار گرفته به یکدیگر متصل می شدند.بیشترین طول، عرض و ضخامت غده تیروئید در جنس نر به ترتیب 5.15±0.65cm، 2.25±0.75 و 0.9±0.5 و در جنس ماده 5.55±0.5cm، 2.65±0.3 و 0.9±0.52 بود. وزن غده تیروئید در دو جنس نر و ماده به ترتیب 51.69±0.52g و 53.07±0.25 بود. از نظر بافت شناسی، غده تیروئید واجد فولیکول، بافت پوششی فولیکولر و سلول های پارافولیکولر بود و سلول های اخیر تقریبا 5% جمعیت سلولی غده را به خود اختصاص دادند. اغلب فولیکول های بزرگ و غیرفعال در قسمت های محیطی غده و فولیکول های کوچک و فعال در قسمت مرکزی غده قرار داشتند. قسمت های مرکزی غده در مقایسه با قسمت های محیطی از بستر عروقی غنی تری برخوردار بودند.نتیجه گیری نهایی: غده تیروئید در شتر یک کوهانه از نظر ساختار تشریحی و بافت شناسی تفاوت قابل توجهی با سایر پستانداران اهلی ندارد.

در تحقیق حاضر، صفات تشریحی برگ هفت گونه از جنس یولاف (Avena) با استفاده از میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی (SEM) مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. این گونه ها عبارتند از: A. sativam A. ludoviciana, A. fatua, A. eriantha, A. barbata و A. wiestii، نتایج حاصل از مشاهدات نشان می دهد صفات تشریحی مانند تعداد یاخته های حبابی، ضخامت پهنک، برجستگی آوند میانی، تعداد دسته های آوندی از آوند میانی تا حاشیه برگ و برخی دیگر از صفات تشریحی در تفکیک گونه ها کارآمد هستند. با توجه به شباهت های مورفولوژیکی بین گونه های تشریحی در تفکیک گونه ها کارآمد هستند. با توجه به شباهت های مورفولوژیکی بین گونه های این جنس، نتایج تشریحی در جهت تفکیک گونه ها مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس صفات مشاهده شده کلید شناسایی گونه های جنس یولاف در ایران تدوین گردید و کلید شناسایی بر اساس صفات مورفولوژیکی نزدیکی گونه ها را از نظر آناتومیکی تایید می کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

ساختار تشریحی گونه های مورد مطالعه از جنس Onosma L. در ایران نشان می دهد که نوع کرک ها یکی از صفات مشخص در شناسایی گونه ها و تفکیک بخشها در جنس Onosma می باشد ساختمان درونی پهنک برگ نیز دو گروه را بخوبی مشخص می سازد، در بخشهای Sect. Podonosma و Sect. Protonosma دارای مزوفیل یک طرفه (پارانشیم نرده ای فقط زیر اپی درم فوقانی) است ولی در بخش Sect. Onosma مزوفیل برگ به صورت دو طرفه با لایه های پارانشیم نرده ای متعدد در زیر هر دو اپی درم فوقانی و تحتانی است. در بخش Sect. Onosma صفات متعدد تشریحی نشان دهنده خصوصیات گزروفیتی (خشکی پسند) است در حالیکه صفات تشریحی برگ گونه های دو بخش دیگر بیشتر مزوفیتی است. ساختار درونی برگ گونه های مطالعه شده تقسیم بندی مورفولوژیکی جنس Onosma را به سه بخش Podonosma Sect.، Sect. Protonosma و Sect. Onosma تایید می نماید.

تفاوت تشریحی بین گونه های Aegilops در جداسازی گونه هایی با شباهت ریختی زیاد، بدلیل دشواریهای موجود در تشخیص آنها از یکدیگر،کارآیـــی دارد. این زوج گونـــه ها عبارتنــد از A. caudata, A. cylindrica و A. umbellulata, A. geniculata. صفات تشریحی چون شکل سلولهای همراه روزنه، وضعیت تمایز یافتگی مزوفیل، حضور کرکهای خاری، فراوانی سلولهای کوتاه در نواحی رگبرگی و بین رگبرگی، تعداد ردیف روزنه، فراوانی روزنه، سلول کوتاه در واحد سطح برگ و پاره ای دیگر از صفات در تشخیص گروه گونه های نزدیک بهم مانند A. triuncialis, A. columnaris, A. kotschyii و A. neglecta کارآمد هستند. صفات مربوط به ساختار تشریحی برگ از اهمیت زیادی در رده بندی سرده (جنس) Aegilops برخوردار بوده و با کمک آن می توان به حل مشکلات رده بندی در گونه های این سرده پرداخت.